กิจกรรมที่ 4: ฝึกปฏิบัติ “การวางแผนพัฒนาหลักสูตรในศตวรรษที่ 21” ในกลุ่มสาระการเรียนรู้ ตามสาขาวิชาเอก หรือตามความสนใจ โดยประยุกต์ใช้กรอบแนวคิดที่ได้จากการศึกษาเรียนรู้เรื่อง “สี่เสาหลักการศึกษา” คุณลักษณะของมนุษย์ในศตวรรษที่ 21 – 3 R’s x 7 C’s และ “การศึกษามาตรฐานสากล”

                     

  

การเรียนรู้ประกอบด้วย 4 เสาหลักแห่งการเรียนรู้ คือ
-Learning to know เป็นการเรียนเพื่อรู้
-Learning to do เป็นการเรียนเพื่อนำไปใช้งาน
-Learning to live together เป็นการเรียนรู้เพื่ออยู่ร่วมกันอย่างสันติ
-Learning to be เป็นการเรียนรู้เพื่อความเป็นมนุษย์

 ทักษะที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21 (3Rs+7Cs)

        ศ. น.พ.วิจารณ์  พานิช ได้กล่าวถึงการศึกษาในศตวรรษที่ 21 ว่า การศึกษาต้องเตรียมคนออกไปเป็น knowledge worker และเป็น learning person ไม่ว่าจะประกอบสัมมาชีพใด มนุษย์ในศตวรรษที่ 21 ต้องเป็น learning person และเป็น knowledge worker แม้แต่ชาวนาหรือเกษตรกรก็ต้องเป็น learning person และเป็น knowledge worker ดังนั้นทักษะสำคัญที่สุดของศตวรรษที่ 21 จึงเป็นทักษะของการเรียนรู้ (learning skills) ที่คนทุกคนต้องเรียนรู้ตั้งแต่ชั้นอนุบาลไปจนถึงมหาวิทยาลัย และตลอดชีวิต ด้วยเหตุนี้ทักษะดังกล่าวจึงเป็นที่สำคัญที่ผู้เรียนพึ่งมีในศตวรรษที่21 ซึ่งหลักสูตรต้องส่งเสริมให้ผู้เรียนได้มีทักษะที่สำคัญและสามารถใช้ชีวิตในสังคมศตวรรษที่21ได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยก่อนหน้านี้การศึกษาของเรายึดหลัก 3Rs คือ เน้นการเรียนรู้เพื่อให้ผู้เรียน อ่านออก เขียนได้ และคิดเลขเป็น และต่อมาจึงได้เพิ่มเติมรวมหลัก 7Cs ที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21 เข้าด้วยกัน จึงกลายเป็นหลัก 3Rs+7Cs ดังนี้

3Rs   Reading (อ่านออก)   Writing (เขียนได้)   Arithmetic (คิดเลขเป็น)

7Cs

Critical Thinking & Problem solving  คือ ทักษะในการคิดวิเคราะห์ และการคิดแก้ปัญหา

Creativity & Innovation คือ ทักษะที่เมื่อคุณคิดวิเคราะห์แล้ว คุณต้องสร้างสรรค์ได้ หรือสร้างนวัตกรรมใหม่ได้

Cross-Cultural understanding คือ ทักษะที่เน้นความเข้าใจในกลุ่มคนในหลากหลายชาติพันธ์ เพราะเราเป็นสังคมโลก

Collaboration Teamwork & leadership คือ ทักษะการทำงานเป็นทีม การแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ความเป็นผู้นำ

Communication information and media literacy  คือ ความสามารถในการสื่อสาร ความสามารถในการรู้จักข้อมูล ความสามารถในการเข้าใจสื่อ

ICT literacy  คือ ความสามารถในยุคของ Digital age ความสามารถในการใช้เครื่องเทคโนโลยี

Career and Life skill คือ ทักษะการใช้ชีวิต คือทักษะการประกอบอาชีพ หรืออาจหมายถึงความรับผิดชอบต่อหน้าที่และสังคมของเรา

เมื่อนำหลัก 7Cs มาจัดกลุ่ม สามารถแบ่งออกได้ 3 ส่วน คือ

การพัฒนาด้านความคิด ได้แก่ Critical Thinking, Creativity, Collaboration, และ Cross-Culture

ความสามารถความเข้าใจ (Literacy) ได้แก่ Information, Communication, Media, และ ICT

ทักษะการใช้ชีวิต (Life Skill) ได้แก่ การมองโลกหรือคนอื่นรอบๆ เป็นศูนย์กลางไม่ใช่มองตนเองเป็นศูนย์กลาง

สี่เสาหลักของการศึกษา (The four Pillars of Education)

        พจนานุกรมศัพท์ศึกษาศาสตร์ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน ให้คำอธิบายไว้ว่าหมายถึง หลักสำคัญ ๔ ประการของการศึกษาตลอดชีวิต ตามคำอธิบายของคณะกรรมาธิการนานาชาติว่าด้วยการศึกษาในคริสต์ศตวรรษที่ ๒๑ ซึ่งได้เสนอรายงานเรื่อง Learning : The Treasure Within  ต่อองค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (UNESCO) เมื่อ ค.ศ. ๑๙๙๕  ว่าการศึกษาตลอดชีวิตมีหลักสำคัญ ๔ ประการ ได้แก่

1.     การเรียนเพื่อรู้  (Learning to Know) การเรียนที่ผสมผสานความรู้ทั่วไปกับความรู้ใหม่ในเรื่องต่าง ๆ อย่างละเอียดลึกซึ้ง และยังหมายรวมถึงการฝึกฝนวิธีเรียนรู้ เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ในการดำรงชีวิต

2.     การเรียนรู้เพื่อปฏิบัติได้จริง  (Learning to Do) การเรียนรู้ที่ช่วยให้บุคคลสามารถรับมือกับสถานการณ์ต่าง ๆ และปฏิบัติงานได้ เป็นการเรียนรู้โดยอาศัยประสบการณ์ต่าง ๆ ทางสังคมและในการประกอบอาชีพ

3.     การเรียนรู้เพื่อการอยู่ร่วมกัน  (Learning to Live Together) การเรียนรู้ที่ช่วยให้บุคคลเข้าใจผู้อื่นและตระหนักดีว่า มนุษย์เราจะต้องพึ่งพาอาศัยกัน ดำเนินโครงการร่วมกันและเรียนรู้วิธีแก้ปัญหาข้อขัดแย้งต่าง ๆ โดยตระหนักในความแตกต่างหลากหลาย ความเข้าใจอันดีต่อกันและสันติภาพ ว่าเป็นสิ่งล้ำค่าคู่ควรแก่การหวงแหน

4.     การเรียนรู้เพื่อชีวิต (Learning to Be) การเรียนรู้ที่ช่วยให้บุคคลสามารถปรับปรุงบุคลิกภาพของตนได้ดีขึ้น ละเลยศักยภาพในด้านใดด้านหนึ่งของบุคคล เช่น ความจำ การใช้เหตุผล ความซาบซึ้งในสุนทรียภาพ สมรรถนะทางร่างกาย ทักษะในการติดต่อสื่อสารกับผู้อื่น

review literature

 “ศิลปะเพื่อสิ่งแวดล้อม ภาพสะท้อนแห่งการบริโภค”

เรื่อง: โอ๋ อิ่มเอม ตีพิมพ์ในนิตยสาร M SOCIETY ฉบับเดือน กรกฎาคม-กรกฎาคม 2554

   นอกจากงานศิลปะจะเป็นสิ่งที่แสดงถึงความรื่นรมย์ของการมีชีวิตแล้ว อีกด้านหนึ่งก็เหมือนเป็นภาพสะท้อนทางความคิดที่มีต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมด้วย โดยมีไม่น้อยที่ศิลปินผู้สร้างผลงานไม่ได้มุ่งเน้นไปที่ความสวยงามใดๆ แต่กลับนำเสนอในแง่มุมอีกด้านที่หลายคนอาจหลงลืม เพื่อกระตุ้นให้ตระหนักถึงวิกฤตการณ์ที่กำลังปรากฏอยู่ เช่น งานภาพถ่ายด้านสิ่งแวดล้อมของ ศิลปินคริส จอร์แดน ( Chris Jordan) ผู้ซึ่งยืนหยัดตัวเองด้วยการนำเสนองานศิลปะแนวทางนี้มาอย่างยาวนาน โดยเฉพาะผลงานชุด Running the Numbers: An American Self-Portrait และ Portraits of global mass culture รวมถึงผลงานชุด Midway: Message from the Gyre ซึ่งผลงานทั้งหมดล้วนเป็นที่กล่าวขวัญของบรรดานักเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อมในรอบหลายปีที่ผ่านมา เนื่องจากเป็นการนำเสนอภาพถ่ายที่สะท้อนให้เห็นถึงวัฒนธรรมการบริโภคของคนเรา อันแฝงไว้ด้วยข้อมูลและสถิติการบริโภคที่น่าตกใจไม่น้อย

โดยคริสมองว่า ปัญหาสิ่งแวดล้อมทุกวันนี้เกิดจากการที่พวกเราต่างร่วมกันสร้างขึ้นมา แบบคนละไม้คนละมือโดยไม่รู้ตัว ผลกระทบเล็กๆ ที่เราก่อทิ้งไว้นั้น ไม่มีใครคิดว่ามันเป็นเรื่องใหญ่โต แต่เมื่อมันถูกนำไปรวมกับผลกระทบเล็กๆ จากมือหลายๆ คน สุดท้ายมันจะยิ่งใหญ่ขนาดไหน

ข้อมูลบางอย่างเช่น คนอเมริกันใช้ถุงพลาสติก 60,000 ใบทุก 5 วินาที ถึงจะฟังดูน่าตกใจ แต่มันก็เป็นเพียงตัวเลขบนกระดาษที่ยากจะจินตนาการตามว่ามันมากมายอย่างไร คริสก็เลยเปลี่ยนตัวเลขเหล่านั้นให้เป็นภาพถ่ายขนาดใหญ่ยักษ์ ให้เห็นกันไปเลยว่าถุงพลาสติก 60,000 ใบนั้น มันเยอะแค่ไหน! ดูแล้วไม่ฉุกคิดก็ให้มันรู้ไป! โดยความน่าสนใจของการชมผลงานชุดนี้ คือการมองจากภาพรวมมุมกว้างแล้วค่อยๆ บีบแคบไปที่รายละเอียดที่เล็กที่สุด เราก็จะเห็นได้ว่า มีอะไรซ่อนอยู่ในภาพเหล่านี้ ซึ่งเป็นข้อมูลสถิติที่ชวนให้ตะลึงต่อการบริโภคทรัพยากรร่วมกัน และบางครั้งก็ไม่อาจปฏิเสธได้ว่า เราก็คือหนึ่งในตัวการของผลกระทบที่เกิดขึ้นเช่นกัน

     อีกด้านหนึ่งของผลงานภาพถ่ายชุด Midway: Message from the Gyre ถือเป็นผลงานภาพถ่ายแนวดิบๆ ที่หลายคนอาจไม่เคยคาดคิดมาก่อนว่า สิ่งที่อยู่ตรงหน้า นั่นคือ ซากนกกับบรรดาชิ้นส่วนขยะที่ไม่สามารถย่อยสลายได้ อย่างเช่น ฝาขวดน้ำพลาสติกหรือกระทั่งไฟแช็ค จะเป็นสาเหตุในการคร่าชีวิตสัตว์เหล่านี้ ซึ่งแม้จะเป็นภาพถ่ายที่ดูโหดร้ายไปสักนิด แต่นี่ก็คือความจริงที่ควรรับรู้ว่า ความมักง่ายของคนเราสร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมได้เพียงใด

          และนี่กระมัง… ทีอาจทำให้เราหวนนึกถึงคำว่า “เด็ดดอกไม้ สะเทือนถึงดวงดาว” ว่ามันเป็นสิ่งที่เรากำลังเผชิญอยู่จริง!

รับชมผลงานเพิ่มเติมของคริส จอร์แดนได้ที่ www.chrisjordan.com

   review literature

สาขาวิชาการจัดการมนุษย์กับสิ่งแวดล้อม
(Man and Environmental Management)

ชื่อหลักสูตร

ไทย : ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการมนุษย์กับสิ่งแวดล้อม
อังกฤษ : Master of Arts Program in Man and Environment Management

ชื่อปริญญา

ไทย :

ชื่อเต็ม : ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (การจัดการมนุษย์กับสิ่งแวดล้อม)
ชื่อย่อ : ศศ.ม. (การจัดการมนุษย์กับสิ่งแวดล้อม)

อังกฤษ :

ชื่อเต็ม : Master of Arts ( Man and Environment Management )ชื่อย่อ : M.A. ( Man and Environment Management )

ความสำคัญและที่มาของหลักสูตร

      สิ่งแวดล้อม คือ ทุกสิ่งทุกอย่างที่อยู่รอบตัวมนุษย์ ทั้งที่เป็นรูปธรรม และนามธรรม ทั้งที่มีชีวิตและ ไม่มีชีวิต ทั้งที่มนุษย์ไม่สามารถสร้างสรรค์ และที่สร้างสรรค์เองได้ มนุษย์เป็นองค์ประกอบของสิ่งแวดล้อมที่มีบทบาทต่อการเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวด ล้อมและธรรมชาติมากที่สุด มนุษย์มีบทบาททั้งเป็นผู้บริโภคสิ่งแวดล้อม สร้างสรรค์สิ่งแวดล้อมและทำลายสิ่งแวดล้อม หากมนุษย์มีความเข้าใจถึงผลกระทบของสิ่งแวดล้อมที่มีต่อมนุษย์ รู้จักใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างประหยัด และเกิดประโยชน์สูงสุดและมีจิตสำนึกในอันที่จะรักษาและทะนุถนอมสิ่งแวดล้อม ที่ดีให้คงอยู่ มนุษย์และสิ่งแวดล้อมก็สามารถจะดำรงอยู่ได้อย่างผสมกลมกลืนและไม่ขาดสมดุล

      หลักการจัดการสิ่งแวดล้อมนั้น อาจดำเนินได้หลายลักษณะไม่ว่าจะเป็นการใช้วิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีในการจัดการสิ่งแวดล้อม หรือการใช้นโยบายและมาตรการต่าง ๆ มาดำเนินการ โดยเป้าหมายอยู่ที่การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ โดยมีความเชื่อว่าหากมนุษย์มีความเข้าใจเกี่ยวกับปัญหาสิ่งแวดล้อม และมีจิตสำนึกในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมแล้ว ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่กำลังเป็นปัญหาใหญ่หลวงที่คุกคามชีวิตความเป็นอยู่และ คุณภาพชีวิตในปัจจุบัน ก็จะบรรเทาหรือหมดสิ้นไปในที่สุด

      หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการมนุษย์และสิ่งแวดล้อม มีเป้าหมายในการพัฒนาบุคลากรที่เกี่ยวข้องให้มีความรู้ความเข้าใจในการ จัดการสิ่งแวดล้อม โดยยึดหลักการใช้นโยบายและมาตรการด้านต่าง ๆ เช่น ด้านเศรษฐกิจและสังคม ด้านกฎหมาย ด้านคุณธรรมและจริยธรรม รวมทั้งกระบวนการทางการศึกษา เป็นต้น เพื่อจัดการให้มนุษย์ร่วมกันอนุรักษ์ และใช้ทรัพยากรอย่างมีคุณค่า ตลอดจนมีจิตสำนึกและจริยธรรมทางด้านสิ่งแวดล้อม

      การจัดการศึกษาในหลักสูตรดังกล่าวนี้จะดำเนินการในลักษณะของการบูรณาการ ศาสตร์ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องเข้าด้วยกัน เพื่อให้สามารถผลิตบุคลากรชั้นสูงในรูปของนักวิจัย นักวางแผน นักบริหารโครงการ หรือนักการศึกษาด้านสิ่งแวดล้อม ที่มีความเข้าใจและตระหนักถึงปัญหาสิ่งแวดล้อม และสามารถจัดการทรัพยากรมนุษย์โดยใช้กระบวนการต่าง ๆ เพื่อการพัฒนาสิ่งแวดล้อมที่ดีได้ต่อไป

วัตถุประสงค์ของหลักสูตร

      เน้นการพัฒนาบุคลากรที่มีพื้นฐานทางวิชาชีพต่าง ๆ ให้ได้รับการปลูกฝังให้มีความรู้ความสามารถในแนวทางต่อไปนี้

      1. เป็นผู้มีความรู้ ความเข้าใจในปัญหาสิ่งแวดล้อม และความสำคัญของมนุษย์ต่อสิ่งแวดล้อมในประเด็นทางด้านคุณภาพชีวิตของมนุษย์ การรับรู้ ความตระหนัก และพฤติกรรมของมนุษย์ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับปัญหาสิ่งแวดล้อม
      2. เป็นผู้มีความรู้ ความสามารถในการวิเคราะห์นโยบายและการวางแผนบริหารโครงการหรือ เผยแพร่ความรู้ด้านสิ่งแวดล้อม หรือดำเนินการทางด้านสิ่งแวดล้อมศึกษา ในลักษณะของการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน การนิเทศให้คำปรึกษาแนะนำเกี่ยวกับการพัฒนาหลักสูตรและการสอนทั้งในระบบและ นอกระบบโรงเรียน
      3. เป็นผู้มีความรู้ ความสามารถในการวิจัย หรือพัฒนาแนวทางการจัดการ และการแก้ปัญหามนุษย์และสิ่งแวดล้อมได้อย่างมีประสิทธิภาพและเหมาะสม
      4. เป็นผู้มีคุณธรรม จริยธรรม มีความเข้าใจตระหนักถึงปัญหาสิ่งแวดล้อมและสามารถจัดการ ทรัพยากรมนุษย์ โดยใช้กระบวนการต่าง ๆ เพื่อการพัฒนาสิ่งแวดล้อมที่ดีได้ต่อไป

คณะ/ส่วนงานที่ร่วมจัดการเรียนการสอน

     คณะมนุษยศาสตร์  คณะศึกษาศาสตร์ และคณะสังคมศาสตร์

การเรียนการสอน

     หลักสูตรแผน ก แบบ ก 2 ภาคปกติ เรียนวันจันทร์ – วันศุกร์ (โครงสร้างหลักสูตร)
     หลักสูตรแผน ข ภาคพิเศษ เรียนวันเสาร์ และ วันอาทิตย์ (โครงสร้างหลักสูตร)
     ใช้เวลาเรียนตลอดหลักสูตร 2 ปี หรือ 4 ภาคการศึกษา

ค่าธรรมเนียมการศึกษา

     หลักสูตรแผน ก แบบ ก 2 ภาคปกติ เรียกเก็บตามรายการ
     หลักสูตรแผน ข ภาคพิเศษ เหมาจ่ายหลักสูตรละ 120,000 บาท โดยแบ่งจ่ายเป็นราย ภาคการศึกษา ๆ ละ 30,000 บาท

สำนักงาน
          สาขาวิชาการจัดการมนุษย์กับสิ่งแวดล้อม
          ชั้น 3 อาคารบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
          ถนนห้วยแก้ว ตำบลสุเทพ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ 50200

 (อ้างอิงจาก www.grad.cmu.ac.th/th/index.php/2012-12-20-19-37-19)

ผังมโนทัศน์ การวางแผนพัฒนาหลักสูตร ศึกษาศาสตร์บัณฑิต สาขาวิชา ศิลปะกับสิ่งแวดล้อม

โดยประยุกต์ใช้กรอบแนวคิดที่ได้จากการศึกษาเรียนรู้เรื่อง “สี่เสาหลักการศึกษา” คุณลักษณะของมนุษย์ในศตวรรษที่ 21 (จากแนวคิดของ Ralph Tyler)

สาขาวิชา ศิลปะกับสิ่งแวดล้อม

 

ทัก    ทักษะสำคัญที่สุดของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21คือ knowledge worker และเป็น learning person  ผู้เรียนได้มีทักษะที่สำคัญและสามารถใช้ชีวิตในสังคมศตวรรษที่21ได้อย่างมีประสิทธิภาพ                                                     -เป็นผู้มีความรู้ความเข้าใจทางด้านศิลปะกับสิ่งแวดล้อม -สามารถนำความรู้ที่มีนำไปใช้งานได้และเป็นประโยชน์ในการดำรงชีวิต -สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างสันติ -มีคุณธรรมและความเป็นมนุษย์และมีความซาบซึ้งในสุนทรียภาพ                    - มีทักษะในการติดต่อสื่อสารกับผู้อื่น

-ปัจจัยที่ส่งผลต่องานศิลปกรรม                         -ศาสนาความเชื่อและความศรัทธา           -ปฏิบัติการสร้างสรรค์ศิลปกรรม                        -ศึกษานอกสถานที่เรื่องศิลปกรรม               -ประวัติศาสตร์ศิลปะโลก                  -ภูมิศาสตร์และสังคมศาสตร์                                  -ปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม                      -แนวทางแก้ไข

ข้อมูลสังคม

ข้อมูลเนื้อหาสาระวิชา

ข้อมูลผู้เรียน

สภาพปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม            -ปัญหาวิกฤตการณ์ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของโลก                                                               -ปัญหาทรัพยากรธรรมชาติลดความอุดม                                                   -ปัญหาการเกิดมลภาวะหรือมลพิษต่าง ๆ ของสิ่งแวดล้อม เช่น น้ำเน่าเสีย อากาศเป็นพิษ มลพิษของเสียง และมลพิษจากขยะมูลฝอย                                                ปัญหาที่เกิดจากการทำลายระบบนิเวศทางธรรมชาติ                                            สิ่งที่สังคมจะได้รับจากหลักสูตรนี้              - มนุษย์เราจะต้องพึ่งพาอาศัยร่วมกันและเรียนรู้วิธีแก้ปัญหาข้อขัดแย้งต่าง ๆ โดยตระหนักในความแตกต่างหลากหลาย ความเข้าใจอันดีต่อกันและสันติภาพ